آسیاب آبی غنیمت مبارکه به صورت رسمی همزمان با دومین جشنواره انار افتتاح شد. به همین مناسبت به گفتگو با مهندس خدابخش غنیمت پرداختیم تا از روند احیای این آسیاب بگوید.

به گفته مهندس خدابخش غنیمت، در سال ۱۳۱۸ پدرش روانشاد اسفندیار برای این آسیاب سند گرفته است. در همان زمان نیز به نام آسیاب مخروبه شناخته می شد و کسی کار کردن این آسیاب را به خاطر ندارد. سازمان میراث فرهنگی تفت قدمت آن را حدود ۲۰۰ سال می داند که به دوران قاجار باز می گردد و ما به دنبال آن هستیم که قدمت دقیق آن را مشخص کنیم.

مهندس غنیمت می گوید در سال ۱۳۴۰، پدرش تصمیم می گیرد که چهار دیواری روی آسیاب را خراب کند و خیابان اصلی روستا را پهن کند و بدین ترتیب آوار دیوارها به داخل ورودی اصلی آسیاب ریخته می شود و به کلی بسته و همتراز خیابان می شود. از آن زمان تا دو سال پیش تنها نشان این آسیاب، هواکشی بوده است که دریچه آن در خیابان مبارکه قرار داشته است و در زیر آن تالار اصلی آسیاب قرار داشته و در طول این سالها با ریختن نخاله یا زباله تقریبا پر شده بود.

دو سال پیش، نیما غنیمت، فرزند مهندس غنیمت، تصمیم می گیرد تا از طریق همین هواکش آسیاب را تخلیه کند، البته در آن زمان تصور این بوده که فقط اتاق زیر دریچه از خاک پر شده است. اما پس از دو هفته مشخص می شود که کل آسیاب با خاک پر شده و در واقع مدفون شده است و یکی از دلایل آن نیز سیلابی بوده که سالها پیش در روستای مبارکه آمده و برای جلوگیری از خرابی منازل روستا، سیلاب را به داخل آسیاب هدایت می کنند.

پس از مدتی، آقای بهرام بهمردی، مسئولیت احیای آسیاب را بر عهده می گیرد و در طول چندین ماه ۳۶۴ کامیون خاک  از آسیاب خارج می شود و در نهایت مساحتی به اندازه ۱۶۵ متر مربع شامل راهرو، سه اتاق و تالار اصلی از دل خاک به آرامی بیرون می آید، در ادامه بخشهایی از دیوارها و کف و سقف بازسازی می شوند.

شیب، پهنا و ارتفاع راهرو اصلی به گونه ای است که چارپایان بتوانند از آن عبور کنند، یکی از اتاقها که دارای هواکش است و دیوار آن پوشیده از ساروج است، برای نگهداری آرد بود و دو اتاق دیگر احتمالا برای اسکان آسیابان و افرادی که از راه دور می آمده اند و یا در نوبت آسیاب بوده اند، اختصاص داشته است.

سپس با توجه به اینکه از سنگ و پره های آسیاب اثری به جا نمانده است، با جستجو و تحقیق فراوان و بر طبق روشی که از گذشته وجود داشته، سنگ مشابهی از مهریز خریداری می شود و با سختی بسیار به محل مورد نظر منتقل می شود و پره های چوبی نیز عینا ساخته می شود.

اتاق اصلی آسیاب ۱۳ متر زیر زمین قرار دارد و تنوره آسیاب که آب قنات در داخل آن جمع می شده، نیز حدود یک متر قطر و ۱۳ متر ارتفاع دارد. فشار آب باعث می شده تا پره های چوبی بچرخند و سنگ را به چرخش در بیاورند.

البته در حال حاضر با توجه به اینکه قنات خشک شده است، از تنوره استفاده نمی شود و مخزنی برای آب ساخته شده و کار تنوره را پمپ انجام می دهد و اب را با فشار به پره های چوبی می زند و بدین ترتیب سنگ آسیاب به چرخش در می آید.

در حال حاضر برای فعال شدن دوباره آسیاب تنها باید سنگ را به اصطلاح تیز کرد که به گفته مهندس غنیمت قرار است به زودی انجام شود و بدین ترتیب آسیاب آبی غنیمت مبارکه تنها یک جاذبه گردشگری نخواهد بود و به صورت عملی می تواند گندم را به آرد تبدیل کند.

به گفته مهندس غنیمت آرد به دست آمده از آسیاب آبی بدون هیچگونه سوختگی است، زیر حداکثر سرعت چرخش سنگ در آسیاب آبی ۳۵ دور بر دقیقه است اما در آسیاب برقی، سرع به ۱۲۰۰ دور در دقیقه می رسد و این سرعت بالا باعث می شود تا آرد تولیدی دچار مقداری سوختگی شود. از سوی دیگر وجود آب در آسیاب های آبی باعث می شود تا محیط سرد بماند و آرد به دست امده بدون هیچ سوختگی خواهد بود و کیفیت به مراتب بهتری دارد.

مهندس خدابخش غنیمت، مالک آسیاب آبی غنیمت مبارکه می گوید در حال حاضر امکان بازدید از این جاذبه گردشگری روستای مبارکه وجود دارد و البته تلاش برای بازسازی ان با مدیریت آقای بهرام بهمردی همچنان ادامه خواهد داشت. وی هزینه احیای این آسیاب را سنگین عنوان می کند و می افزاید که دراین راه ریالی از هیچ ارگانی کمک یا وام گرفته نشده است.

آیین افتتاحیه رسمی آسیاب آبی غنیمنت، پنجشنبه ۱۶ آبان ماه ۱۳۹۸ و در روز نخست دومین جشنواره انار تفت در روستای مبارکه برگزار شد در این مراسم مهندس خدابخش غنیمت، مالک آسیاب، بهرام بهمردی، مسئول احیا آسیاب، دکتر اسفندیار اختیاری، نماینده ایرانیان زرتشتی، خانم مهندس فداکار معاون استاندار یزد، مهندس فاطمی، مدیر کل سازمان میراث فرهنگی استان یزد، علیرضا نوکار فرماندار تفت، زارع مدیرکل دفتر امور روستایی استانداری یزد و برخی از مدیران استان یزد و شهرستان تفت حضور داشتند.