روزنامه انگلیسی زبان ایران دیلی در مورد جشن نوروز به گفتگو با موبد دکتر اردشیر خورشیدیان پرداخته است. متن ترجمه این گفتگو را می توانید در ادامه مطلب بخوانید.
«رئیس انجمن موبدان تهران می گوید: سرما و بیماری از زمین خارج می شود و گرما ، گرمی و سلامتی پس از گذشت زمستان و رسیدن بهار و نوروز جایگزین می شود.» این عنوان گفتگو با موبد دکتر اردشیر خورشیدیان، فرنشین انجمن موبدان تهران است که توسط صادق دهقان و فرزام ونکی انجام شده است و در روز ۱۵ مارس ۲۰۲۰ در صفحه ۱۲ روزنامه ایران دیلی منتشر شده است.
ترجمه این گفتگو بدین ترتیب است:
جشن های نوروزی که هر ساله در ایران و تعدادی از کشورهای دیگر برگزار می شود تا به مناسبت فرا رسیدن بهار و سال نو فارسی (امسال با شروع ۲۰ مارس) برگزار شود، یکی از بزرگترین تعطیلات ایرانیان و یکی از باستانی ترین جشنواره های ملی جهان است.
نوروز پیشینه تاریخی دارد که قدمت آن به چند هزار سال پیش می رسد. تعداد زیادی اسطوره و داستان در مورد منشأ جشن باستانی وجود دارد.
در مصاحبه اختصاصی ایران دیلی با اردشیر خورشیدیان ، مورخ و پژوهشگر ایران باستان که دارای بالاترین مقام معنوی رسمی در جامعه زرتشتیان ایران است، وی اطلاعات بیشتری در مورد پیشینه تاریخی نوروز و منشأء آن ارائه داد:
چرا ایرانیان روز اول بهار را جشن می گیرند؟
خورشیدیان: در حقیقت، هر کشوری و مردم آن، روز خاصی را جشن می گیرند تا آغاز سال نو را مشخص کنند زیرا آنها بر این اساس تغییرات فصلی را تعیین می کنند. قبل از زرتشت – پیامبر و پیشوای دینی ایران باستان، همچنین با عنوان آشو زرتشت(Ashu Zarathushtra) شناخته می شود – در ایران دو آیین اجرا می شد: ۱. زوروانیسم و ۲. میتراشیسم. در زوروانیسم اعتقاد بر این بود که زمان همه چیز را تغییر می دهد و بنابراین از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در میترائیسم ، خورشید به عنوان نور خدا تلقی می شد. پیروان میتراسم معتقد بودند که در هر طلوع خورشید و غروب خورشید، نور و تاریکی با یکدیگر می جنگند و به همین دلیل است که در هنگام گرگ و میش، آسمان قرمز می شود. قرمز، رنگ نمادین میترائیسم بود.
پیروان میترائیسم از طریق محاسبات ریاضی متوجه شده بودند که آخرین شب پاییز ، را “یلدا” نامیدند، طولانی ترین شب سال است و معتقد بودند که روز بعد تولد خورشید است. آنها دهمین ماه (۲۲ دسامبر) سال تقویم ایرانی “دی” نامیدند، به معنای آفرینش به زبان فارسی، و بنابراین ، آن را به عنوان آغاز سال خود نامگذاری کردند. در زوروانیسم نیز، روز اول سال همان بود. سالها بعد، مسیحیان نیز جشن تولد عیسی مسیح و آغاز سال نو را در ۲۵ دسامبر خود دانسته، آغاز سال کردند.
با این حال، سالها بعد در ایران، با محاسبه دقیق رابطه بین حرکات خورشید و زمین، ایرانیان به این نتیجه رسیدند که در یک زمان خاص از سال، محور زمین مطابق با خورشید است. در این زمان خاص، روز و شب به همان طول (دقیقا ۱۲ ساعت) می شود و سیاره ما چرخش خود را دوباره بدور خورشید آغاز می کند. ایرانیان فکر می کردند که این روز خاص بهترین زمان برای انتخاب به عنوان آغاز سال نو می باشد و به این ترتیب، نوروز بوجود آمد.
ایرانیان چگونه قرنها پیش موفق به کشف چنین مسئله پیچیده ای شدند؟
نجوم پیشینه بسیار طولانی (بیش از چند هزار سال) در ایران دارد. ایرانیان در گذشته ستارگان را از بالای زیگورات ها مشاهده می کردند – سازه های عظیم برج مانند به شکل یک ترکیب ترکیبی از ستون ها یا سطوح پشت سر هم – یا درون چاه ها.
از آنجا که در آن زمان هیچ تلسکوپ وجود نداشت ، آنها یا زیگورات که ساخته بودند یا سوراخ چاه حفر شده، به آسمان شب نگاه می کردند – دهانه چاه که در بالای بود و برج ها – و ستارگانی را مشاهده می کردند که هر شب از بین دهانه های کوچک به هنگام گردش زمین به در دور خورشید جلوی چشمشان ظاهر می شد. به این ترتیب آنها می توانستند ستاره هایی را که در طول ۳۶۵ روز سال مشاهده و شناسایی کنند. برای این منظور ، آنها از ستاره یاب (استریاب یا اسطرلاب) اختراع و استفاده کردند- شیب سنج های دقیق که می تواند با محاسبه آنالوگ در نظر گرفته شود که قادر است چندین نوع مختلف از مسائل نجومی را حل کند. ستاره یاب یا اسطرلاب برای اولین بار توسط ایرانیان اختراع شد. ایرانیان با استفاده از یک ستاره یاب می توانند با دقت بیشتری فاصله بین ستاره ها تمایز قایل شده و فاصله آنها را از یکدیگر مشخص کنند.
چرا هنوز نوروز بعد از قرن ها جشن گرفته می شود؟
نوروز ریشه در طبیعت و هستی دارد و بر خلاف سایر تعطیلات یا جشنواره های (جهانی)، قراردادی و دست ساز بشر نیست. این کشف ایرانیان است.
